Lublin świętuje 457 lat od Unii: sympozjum, koncert i spacery po mieście

To jeden z tych momentów w kalendarzu Lublina, kiedy historia wychodzi z podręczników i przechadza się po ulicach miasta. 457. rocznica zawarcia Unii Lubelskiej stanie się pretekstem do spotkań, rozmów i wydarzeń, które mają przypomnieć, jak ważnym projektem politycznym XVI wieku była unia zawarta właśnie tutaj. Tegoroczny program zapowiada się różnorodnie: od dyskusji o literaturze i przekładzie, przez miejskie ceremonie i spacery, aż po koncert i działania artystyczne na dużą skalę.

„Siła przekładu” w Warsztatach Kultury: rozmowa o dialogu kultur

Centralnym punktem obchodów będzie Międzynarodowe sympozjum „Siła przekładu”. Spotkanie zaplanowano na środę (1 lipca) w godz. 10.00-14.00 w Warsztatach Kultury w Lublinie. Do Lublina przyjadą tłumaczki i tłumacze literatury pracujący z językami: angielskim, ukraińskim, gruzińskim, litewskim, łotewskim oraz jidysz.

Organizatorzy zapowiadają rozmowy o przekładzie nie tylko jako pracy nad tekstem, ale też jako sposobie budowania porozumienia między społecznościami. W programie mają znaleźć się wykłady, prezentacje oraz dyskusja o społecznym statusie tłumaczy i realiach ich pracy. Ważnym wątkiem będzie również obecność literatury Europy Środkowo-Wschodniej na polskim rynku wydawniczym oraz rola tłumaczenia w dokumentowaniu doświadczeń historycznych.

Plac Litewski, fontanny i spacery „Śladami Unii Lubelskiej”

W rocznicowym harmonogramie nie zabraknie także miejskich akcentów dobrze znanych lublinianom. W środę (1 lipca) o godz. 11.00 zaplanowano tradycyjne złożenie kwiatów pod pomnikiem Unii Lubelskiej na Placu Litewskim. To gest, który co roku przypomina, że data 1569 roku jest wpisana w tożsamość miasta.

Wieczorem tego samego dnia mieszkańcy będą mogli zobaczyć multimedialne pokazy fontann: „Unia Narodów” oraz „Legenda”. To propozycja dla tych, którzy wolą świętować w plenerze i w bardziej familijnej, letniej atmosferze.

Dla osób, które chcą wejść głębiej w opowieść o wydarzeniach sprzed wieków, przygotowano cykl bezpłatnych spacerów przewodnickich „Śladami Unii Lubelskiej”. Odbędą się w dniach 1-3 lipca, a poprowadzi je Janusz Kopaczek. W planie są m.in. panoramy jagiellońskiego Lublina, miejsca kojarzone z obradami sejmu unijnego oraz historia najważniejszych świątyń miasta.

• 1 lipca, godz. 10.00-14.00 – Międzynarodowe sympozjum „Siła przekładu”, Warsztaty Kultury w Lublinie
• 1 lipca, godz. 11.00 – złożenie kwiatów pod pomnikiem Unii Lubelskiej, Plac Litewski
• 1-3 lipca – bezpłatne spacery „Śladami Unii Lubelskiej”, prowadzenie: Janusz Kopaczek

Matejko inaczej: „Urban sketching 1569” w Muzeum Narodowym w Lublinie

Rocznica ma również wymiar edukacyjny i twórczy. Także w środę (1 lipca) w Muzeum Narodowym w Lublinie zaplanowano warsztaty plastyczne „Urban sketching 1569” dla młodzieży od 12. roku życia. Uczestnicy będą szkicować w przestrzeni ekspozycji obrazu „Unia Lubelska” Jana Matejki, łącząc inspirację dziełem historycznym z tym, co widoczne „tu i teraz” w otoczeniu muzeum.

Powstałe podczas warsztatów prace nie znikną w szkicownikach – zapowiedziano ich prezentację w Młodzieżowym Domu Kultury nr 2. To okazja, by spojrzeć na motyw Unii Lubelskiej oczami młodego pokolenia i zobaczyć, jak historia może przekładać się na współczesny język obrazu.

Koncert „Wirtuozów Lwowa”: muzyczny dialog tradycji i współczesności

Wieczór 1 lipca zakończy się w sali koncertowej Szkoły Muzycznej im. Tadeusza Szeligowskiego w Lublinie. O godz. 19.00 wystąpi Orkiestra Kameralna „Wirtuozi Lwowa” pod dyrekcją Romana Rewakowicza. Solistą będzie pianista József Örmény.

W programie przewidziano utwory kompozytorów polskich i ukraińskich, m.in. Mykoły Łysenki, Henryka Mikołaja Góreckiego, Walentyna Sylwestrowa, Mieczysława Karłowicza i Myrosława Skoryka. Koncert ma podkreślić ideę artystycznego spotkania kultur i wpisać się w perspektywę Europejskiej Stolicy Kultury 2029 Re:Union.

Wejście będzie bezpłatne, ale obowiązują wejściówki. Te mają być dostępne od 26 czerwca w Wydziale Kultury Urzędu Miasta Lublin.

Balony nad Bramową i sztuka na granicy: Re:Union w przestrzeni miasta i regionu

Obchody Dnia Unii Lubelskiej mają być w tym roku widoczne również w miejskim pejzażu. Nad ulicą Bramową zawiśnie instalacja autorstwa Jarosława Koziary: szesnaście monumentalnych balonów, z których każdy ma symbolizować inne miasto dawnej, obecnej lub przyszłej Europejskiej Stolicy Kultury. Projekt realizowany pod szyldem Re:Union ma tworzyć wizualną metaforę Europy jako przestrzeni różnorodnej, a zarazem połączonej siecią doświadczeń i dialogu. W kontekście Lublina to także znak drogi do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2029 roku.

Wątek Re:Union wykracza jednak poza centrum. W rocznicę zawarcia Unii Lubelskiej, czyli 1 lipca, wystartują również działania w ramach tegorocznej odsłony Land Art Festiwalu. Artyści mają pracować na samej granicy – w obszarze programowym aplikacji Granice. Do 11 lipca 2026 roku miejscowości Bubel Stary i Bubel-Granna staną się plenerową pracownią dla twórców z Polski i zagranicy. Zapowiedziano wielkoformatowe instalacje site-specific powstające w dialogu z rzeką, ziemią, światłem, roślinnością i pamięcią miejsca. Efektem ma być otwarta galeria sztuki w naturze dostępna dla mieszkańców i odwiedzających.

Wspólnym mianownikiem wszystkich tych wydarzeń jest próba opowiedzenia o Unii Lubelskiej nie wyłącznie jako o dacie w historii, ale jako o doświadczeniu spotkania kultur – w słowie, obrazie, muzyce i przestrzeni miasta.