Jerzy Samuel Bandtkie
Biografia
Jerzy Samuel Bandtkie urodził się w Lublinie w rodzinie luterańskiej, jako syn Jana Samuela (kupca pochodzenia niemieckiego) i Anny Marii z Noacków. W młodości zamieszkał u stryja Jana Jerzego we Wrocławiu i tam pobierał pierwsze nauki w Gimnazjum Św. Elżbiety. Pomimo trudnej sytuacji materialnej w 1787 roku złożył egzamin dojrzałości i wyjechał na dwa lata do Halle, a następnie na rok do Jeny, dla odbycia studiów teologicznych, historycznych i filologicznych. Po ukończeniu studiów w 1790 roku pracował najpierw jako guwerner u pastora Nürnburgera pod Wrocławiem, a następnie przez osiem lat (do 1798) u kasztelana Piotra Ożarowskiego w Brzozie. W tym czasie odwiedzał europejskie stolice i nawiązywał kontakty z Adamem Kazimierzem Czartoryskim i Tadeuszem Czackim. W okresie wrocławskim prowadził badania nad historią Śląska i językiem polskim, publikuje także prace w dziedzinie językoznawstwa i edycji.
Okres wrocławski (1798–1810) był dla niego okresem intensywnej pracy dydaktycznej i bibliotecznej. Z wykształcenia był historykiem i językoznawcą, w mieście pełnił funkcje nauczyciela języka polskiego w Gimnazjum Św. Elżbiety oraz bibliotekarza. Od 1802 roku współpracował z wydawnictwem Kornóww w zakresie publikacji polskojęzycznych. Od 2 lutego 1804 roku był rektorem Szkoły Św. Ducha oraz bibliotekarzem przy kościele Św. Bernardyna. W 1810 odbył podróż do Lublina, Krakowa i Puław, kontynuując badania nad polskością i historią regionu.
Okres krakowski (1811–1835) przypieczętował karierę Bandtkiego jako kierownika Biblioteki Jagiellońskiej. W 1811 przeniósł się do Krakowa na stanowisko kierownika biblioteki; w 1812 uruchomił czytelnię publiczną dostępną dla wszystkich, również spoza uczelni. Był profesorem na Uniwersytecie Jagiellońskim, wykładał bibliografię i prowadził działania zmierzające do katalogowania zbiorów. W czasie pobytu w Krakowie publikował liczne prace naukowe z historii drukarstwa i języka polskiego, a także kierował ważnymi projektami edytorskimi. Został Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bandtkie to także autor licznych edycji i publikacji, takich jak obszerne dzieła z zakresu językoznawstwa i historii druku. Jego prace miały istotny wpływ na rozwój polskiego słownictwa i historiografii drukarskiej, a jego dwujęzyczny słownik polsko-niemiecki z 1806 zyskał znaczenie w późniejszych opracowaniach.