Franciszka Hanna ArnsztajnowazMeyersonów
Biografia
Franciszka Hanna Arnsztajnowa urodziła się 19 lutego 1865 roku w Lublinie w rodzinie żydowskiej Meyersonów. Była córką Bernarda (Berka) Meyersona, kupca i dyrektora Towarzystwa Kredytowego Miasta Lublina, oraz Malwiny (Małki) z Horowitzów, która była prawnuczką ortodoksyjnego rabina Azriela Horowitza. Jej bratem był filozof Emil Meyerson.
Maturę uzyskała w gimnazjum żeńskim w Lublinie, a następnie studiowała nauki przyrodnicze w Niemczech. Pracowała jako prywatna nauczycielka i prowadziła tajną działalność oświatową wśród dzieci i dorosłych. W 1885 roku wzięła ślub z lekarzem Markiem Arnsztajnem. Mieli dwoje dzieci: Jana oraz Stefanię. Wraz z mężem była współzałożycielką Lubelskiego Towarzystwa Szerzenia Oświaty „Światło”.
Wybuch I wojny światowej zastał Arnsztajnową w Szwajcarii, skąd przez Austrię, Serbię, Grecję, Bułgarię i Rumunię przedostali się do Lublina. Arnsztajnowa zaangażowała się w działalność konspiracyjną, wstąpiła do Polskiej Organizacji Wojskowej, używała pseudonimu „Ara”. W POW zajmowała archiwum oraz ewidencję; w jej domu przechowywano także umundurowanie, broń i amunicję. W 1919 roku miała uczestniczyć w Pierwszym Walnym Zjeździe Zjednoczenia Polaków Wyznania Mojżeszowego, w związku z brakiem możliwości wyjazdu wysłała telegram popierający inicjatywę. Była działaczką Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet oraz członkinią polskiego PEN Clubu.
W 1934 roku przeniosła się do Warszawy, gdzie mieszkała przy ulicy Wspólnej, w mieszkaniu córki. Była schorowana, cierpiała na postępującą głuchotę. W 1939 roku przyjęła chrzest. Podczas okupacji niemieckiej dobrowolnie przeniosła się do getta warszawskiego; zginęła w 1942 roku, okoliczności śmierci nie są znane. Według niektórych źródeł została wywieziona do obozu zagłady w Treblince, według innych zmarła w getcie lub popełniła samobójstwo. Wspominana jest także wersja, że po zamordowaniu przez Niemców jej córki popełniła samobójstwo; źródła podają różne przebiegi wydarzeń.
W 1888 roku debiutowała na łamach Kuriera Codziennego utworem Na okręcie. W 1895 roku wydała pierwszy zbiór wierszy Poezje, kolejny w 1899 Poezje. Seria druga. W 1924 roku ukazał się Archanioł jutra, w 1932 Odloty, a w 1934 Stare kamienie (wspólnie z Józefem Czechowiczem). Później opublikowała Razem (1939) wraz z Czechowiczem. Współpracowała z czasopismami Izraelita, Kamena, Życie, Kurier Polski, Kurier Warszawski, Kłosy, Tygodnik Ilustrowany, Głos, Sfinks i Ateneum; redagowała także dodatki w Ziemia Lubelska.
Jako tłumacz przekładała m.in. Douglasa Jerrolda, Rudyarda Kiplinga, Herberta George’a Wellsa oraz Williama Somersa Maughama.