ESA otworzy centrum technologiczne w Warszawie. Polska zyskuje nowy ośrodek

Warszawa zyska centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej

Europejska Agencja Kosmiczna uruchomi w Warszawie nowe centrum technologiczne. To pierwsza taka placówka poza gronem państw założycielskich ESA i pierwszy ośrodek agencji powstający na wschodniej flance Unii Europejskiej. Decyzję ogłoszono po wystąpieniu premiera Donalda Tuska, który mówił o rosnącej roli Polski w europejskim sektorze kosmicznym. Nowe centrum ma być jednym z elementów wzmacniania bezpieczeństwa i suwerenności technologicznej Europy.

Premier podkreślił, że Polska staje się jednym z krajów, w których ESA będzie miała swoje stałe centrum. Zaznaczył też, że jest to pierwszy przypadek sformalizowanej współpracy tego typu dla państwa z tej części Europy. Według przedstawionych informacji warszawski ośrodek będzie koncentrował się na technologiach o podwójnym zastosowaniu, wsparciu innowacji oraz zarządzaniu kryzysowym. W praktyce ma rozwijać rozwiązania przydatne zarówno w obszarze cywilnym, jak i wojskowym.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

ESA wskazuje na znaczenie bezpieczeństwa i przemysłu obronnego

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher zwrócił uwagę, że sukcesy Polski w kosmosie są równocześnie sukcesami Europy. W swoim wystąpieniu wymienił inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny jako obszary, które są ze sobą ściśle powiązane. Podkreślił, że skuteczne rozwijanie jednego z nich wymaga równoległego rozwoju drugiego. W tej logice Warszawa ma stać się miejscem, w którym te dwa sektory będą silniej łączone.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Premier wskazał również na szerszy wymiar tej decyzji. Według niego Polska ma dziś pełnić rolę państwa, które integruje europejskie wysiłki w dziedzinie technologii kosmicznych. Celem ma być utrzymanie konkurencyjności wobec Stanów Zjednoczonych i Chin. W ocenie rządu ma to znaczenie nie tylko dla gospodarki, ale także dla europejskiej niezależności technologicznej.

„Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi”

Donald Tusk, premier

Rząd zapowiada rekordowe środki na sektor kosmiczny

Władze podkreślają, że warszawski ośrodek ESA powstaje równolegle z dużym wzrostem krajowych nakładów na sektor kosmiczny. Polska w latach 2023–2025 zwiększyła składkę do Agencji dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne, obejmujące między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych i robotykę, został podwojony do 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. To ma umocnić pozycję Polski w europejskich programach kosmicznych i dać większy udział w realizacji projektów badawczych oraz technologicznych.

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański wskazał, że inwestycje w kosmos mają również wymiar ekonomiczny. Według niego każda zainwestowana w ten sektor suma ma się zwracać sześciokrotnie lub siedmiokrotnie. Rząd traktuje więc kosmos jako jeden z nowych motorów wzrostu gospodarczego. Ma to znaczenie także dla rynku pracy, dla firm technologicznych i dla rozwoju usług opartych na danych satelitarnych.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Fundusz PFR i finansowanie dla samorządów mają wesprzeć rynek

Rząd zapowiedział też kolejne instrumenty wsparcia dla branży kosmicznej. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To ma pomóc firmom rozwijającym technologie, komponenty i usługi związane z przestrzenią kosmiczną. W praktyce wsparcie ma obejmować projekty, które mogą trafić do łańcucha dostaw europejskiego rynku kosmicznego.

Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi z kolei specjalną linię finansowania dla samorządów. Środki mają wspierać rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. Według zapowiedzi ma to stworzyć warunki do lokowania nowych projektów także poza stolicą. W połączeniu z centrum ESA w Warszawie ma to rozszerzyć zaplecze technologiczne i instytucjonalne dla polskiej branży kosmicznej.

• Warszawa będzie siedzibą nowego centrum technologicznego ESA.
• To pierwsze centrum ESA poza państwami-sygnatariuszami konwencji o utworzeniu agencji.
• W latach 2023–2025 Polska zwiększyła składkę do ESA dziesięciokrotnie.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro.
• PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł dla firm sektora kosmicznego.

Technologie o podwójnym zastosowaniu i nowe zadania dla Europy

Warszawskie centrum ma skupić się na rozwoju technologii o podwójnym zastosowaniu. Chodzi o rozwiązania, które mogą być używane zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. Ośrodek ma także rozwijać narzędzia wzmacniające zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. W założeniu ma to zwiększyć odporność państw europejskich na sytuacje nadzwyczajne.

Premier zapowiedział również jeden z dalszych celów współpracy z ESA. Ma nim być budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, który zapewni większe możliwości transportu między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów oraz ich tankowania. Taki projekt oznaczałby wejście Polski w bardziej zaawansowany segment rynku kosmicznego. To także sygnał, że udział kraju w europejskich programach ma wykraczać poza rolę odbiorcy technologii i obejmować ich współtworzenie.