Lublin szykuje 4 dni alternatywy: Inne Brzmienia wracają 2–5 lipca z gwiazdami sceny niezależnej

Gdy w lipcu miasto zaczyna żyć wakacyjnym rytmem, Lublin dostaje dodatkowy impuls – muzyczny, literacki i filmowy. Od 2 do 5 lipca w stolicy regionu odbędzie się 19. edycja festiwalu „Wschód Kultury – Inne Brzmienia”, wydarzenia, które co roku ściąga publiczność spragnioną brzmień z pogranicza alternatywy, eksperymentu i klasyki niezależnej sceny.

Tegoroczny program jest rozpisany szeroko: od koncertów artystów o ugruntowanej pozycji międzynarodowej, przez prezentacje niezależnych wytwórni, po spotkania autorskie, pokazy i wydarzenia targowe. Wszystkie koncerty zaplanowano w Parku Ludowym, a wstęp na nie będzie wolny.

„Inne Brzmienia” są jednocześnie częścią większego projektu „Wschód Kultury” – to 13. edycja festiwalu w tym formacie. Projekt realizuje Narodowe Centrum Kultury ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz trzy miasta Polski Wschodniej: Lublin, Białystok i Rzeszów. Za lubelską odsłonę odpowiadają Warsztaty Kultury.

Festiwal „Wschód Kultury – Inne Brzmienia” od lat potwierdza, że Lublin jest miejscem otwartym na dialog kultur, różnorodność i odważne poszukiwania artystyczne. W czasach, gdy coraz częściej sięgamy po to, co znane i przewidywalne, Inne Brzmienia przypominają o wartości odkrywania nowych perspektyw, dźwięków i idei. To wydarzenie, które buduje mosty między ludźmi, tradycjami i współczesnością, tworząc przestrzeń prawdziwego spotkania. Cieszę się, że po raz kolejny możemy zaprosić mieszkanki i mieszkańców Lublina oraz gości z Polski oraz zagranicy do wspólnego przeżywania tej wyjątkowej muzycznej i kulturalnej podróży

Krzysztof Żuk, prezydent Lublina

Koncertowy trzon: od hałasu gitar do afrofuturyzmu i improwizacji

Na liście wykonawców znalazły się nazwy, które dla fanów muzyki niezależnej bywają punktami odniesienia – oraz projekty, które dopiero budują legendę. Do Lublina przyjedzie m.in. szwedzka supergrupa Backengrillen, a także irlandzcy pionierzy gitarowego hałasu Therapy?, działający nieprzerwanie od 1989 roku. W Parku Ludowym pojawi się również Sun Ra Arkestra – formacja kojarzona z afrofuturystycznym językiem muzyki i kultowym statusem w historii jazzu.

Organizatorzy zapowiadają także występ francuskiego duetu Kap Bambino, który łączy elektronikę z energią sceny alternatywnej. Projekt tworzą Orion Bouvier i Caroline Martial – artyści z Bordeaux znani z obecności na europejskich scenach klubowych i festiwalowych. Z kolei zza oceanu do Lublina przyleci Dälek – zespół kojarzony z połączeniem ciężkich, hałaśliwych beatów, oldschoolowego rapowania, zaangażowanych tekstów oraz wypadów w stronę jazzu, noise’u i metalu.

W programie znalazł się też duet Leila Bordreuil & Drew McDowall. Bordreuil – kompozytorka i wiolonczelistka ze Stanów Zjednoczonych – wystąpi razem ze szkockim muzykiem i kompozytorem, z którym od lat prowadzi dźwiękowe poszukiwania. Publiczność zobaczy również Dead Boba, kanadyjski zespół powołany przez Johna Wrighta, perkusistę i współzałożyciela kultowego Nomeansno. Gitarową scenę europejską reprezentować będzie m.in. holenderska post-punkowa formacja Tramhaus, wskazywana jako jeden z ciekawszych zespołów w czasie renesansu alternatywy opartej na brzmieniu gitar.

Szwedzko-jazzowy eksperyment i spotkanie z Trost Records

„Inne Brzmienia” od lat przypominają, że festiwal nie kończy się na scenie koncertowej – równie istotna jest opowieść o tym, jak i gdzie powstaje muzyka. Stąd stały punkt programu: prezentacje niezależnych wytwórni. W 2025 roku organizatorzy zapraszają do Lublina Trost Records – wiedeńskie wydawnictwo kojarzone z alternatywnym jazzem, improwizacją oraz awangardą.

Z Trost Records związani byli lub są m.in. Peter Brötzmann, Alexander von Schlippenbach oraz Mats Gustafsson, a także formacje Sun Ra Arkestra, Zu, The Thing i DKV Trio (w składzie m.in. z Hamidem Drakiem i Kenem Vandermarkiem). W ramach prezentacji wytwórni przewidziano spotkanie z twórcami labelu oraz prezentację materiałów ikonograficznych. Kluczowe mają jednak pozostać koncerty – podczas festiwalu publiczność usłyszy trzy projekty związane z Trost Records.

Jednym z najmocniej wyczekiwanych punktów ma być duet Mats Gustafsson & Kimmo Pohjonen. Gustafsson to szwedzki saksofonista, uznawany za jednego z czołowych i najbardziej aktywnych muzyków współczesnej sceny niezależnej. Pohjonen – fiński wirtuoz akordeonu – znany jest z charakterystycznego stylu i autorskiego podejścia do komponowania, które przyniosło mu status legendy. Trost Records reprezentować będzie także Drank, duet Ingrid Schmoliner (fortepian) i Alexa Kranabettera (trąbka i elektronika), kojarzony z austriacką sceną eksperymentalną i improwizowaną.

Wśród festiwalowych opowieści szczególne miejsce zajmuje również Backengrillen. To projekt, który w krótkim czasie zwrócił uwagę sceny alternatywnej – w nazwie kryje się spotkanie muzyków z Refused z Matsem Gustafssonem. W programie ma chodzić o fuzję takich elementów, jak punk, hardcore, noise i improwizacja.

Trudno się dziwić, skoro pod tą nazwą kryje się wyjątkowe połączenie muzyków z kultowej szwedzkiej grupy Refused oraz równie niepokornego mistrza free jazzu, Matsa Gustafssona. Kto inny miałby więc dokonać lepszej fuzji takich elementów jak: punk, hardcore, noise i jazzowa improwizacja?

Rafał Chwała, dyrektor artystyczny Innych Brzmień

W kontekście tej współpracy warto przypomnieć, że Refused – najpierw w latach 90., a potem po reaktywacji w nowym stuleciu – weszli do ścisłej czołówki wykonawców współczesnego hardcore punka. Gustafsson natomiast od ponad 30 lat konsekwentnie przekracza granice gatunków, współtworząc m.in. The Thing czy Fire! Orchestra.

Polska scena w centrum: od metalu po kino i latynoską inspirację

Lubelski festiwal tradycyjnie prezentuje także przekrój polskich artystów – i to w formule, która pokazuje płynność dzisiejszych gatunków oraz odwagę w łączeniu estetyk. W Parku Ludowym wystąpi m.in. Furia z projektem „Furia gra kino”, w którym muzyce towarzyszą filmowe obrazy dawnego Śląska. Do Lublina przyjedzie także Marcin Masecki: w projekcie Boleros y Más ma sięgnąć po fascynacje południowoamerykańską muzyką latynoską.

W programie znalazła się również YANA (Joanna Bieńkowska), wskazywana jako jedna z ciekawszych polskich kompozytorek młodego pokolenia, oraz Hinode Tapes – projekt poruszający się pomiędzy jazzem, improwizacją, brzmieniami elektroakustycznymi i ambientem. Na osobną uwagę zasługuje koncert Only Mess: hardcore’owo-postpunkowy skład zaprosił do wspólnego grania gości – Łukasza Jędrzejczaka (Javva, Alameda), Moriah Woods (The Feral Trees) oraz Tadeusza Cieślaka (Teo Olter Quintet, Adamant).

Wśród polskich propozycji jest także Grupa Torpedo, która ma sięgnąć po klasyczne utwory z lat 70., oraz AcidSitter – jeden z zespołów wymienianych jako interesujący punkt współczesnej sceny gitarowej.

Most na Wschód: Ukraina i Gruzja w programie

„Inne Brzmienia” od lat podkreślają ideę łączenia publiczności z muzyką powstającą za wschodnią granicą. W tym roku do Lublina przyjedzie ukraiński duet Heinali & Andriana – Yaroslava Saienko z projektem “Hildegarda”. Punkt wyjścia stanowią tu utwory Hildegardy von Bingen, a rozwinięciem – połączenie ukraińskich technik wokalnych z elektroniką, w tym syntezą modularną.

Z Ukrainy pochodzi również Nina Eba – DJ-ka, producentka i wokalistka. W festiwalowym planie jest także koncert gruzińskiego zespołu The B17, znanego z wyjątkowo energetycznych setów.

Nie tylko koncerty: książki, film, wystawy i rozmowy o muzyce

Choć sercem wydarzenia pozostaje scena w Parku Ludowym, organizatorzy zapraszają też na program towarzyszący. W planie są premiery książkowe i spotkania w ramach Wschodniego Expressu, a także pokazy filmowe, wystawy oraz Targi Małych Wydawców. Stałym elementem są również dyskusje muzyczne – spotkania z legendami europejskiej sceny niezależnej, w których biorą udział eksperci i ekspertki, osoby artystyczne oraz dziennikarze i dziennikarki. To przestrzeń do rozmowy o historii i zmianach w muzyce oraz o tym, jak ewoluują najważniejsze nurty.

Organizatorzy podkreślają, że tegoroczna edycja ponownie ma działać jak szeroko otwarte drzwi do świata dźwięków – od hałasu gitar, przez elektronikę, po improwizację i projekty wymykające się prostym definicjom. A dla publiczności w Lublinie kluczowa informacja jest prosta: koncerty w Parku Ludowym będą dostępne bez biletów.

• Termin: 2–5 lipca
• Miejsce koncertów: Park Ludowy w Lublinie
• Wstęp: wolny
• Edycja: 19. Inne Brzmienia, 13. w ramach Wschodu Kultury
• Projekt: Narodowe Centrum Kultury, środki Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz miasta: Lublin, Białystok, Rzeszów